گاز R22 رایم مشخصات فنی، فشار کاری و راهنمای انتخاب

گاز مبرد R22؛ سرمایش قدرتمند برای کولر، چیلر و تجهیزات برودتی

گاز R22 یکی از مبردهای قدیمی و شناخته‌شده در سیستم‌های تهویه مطبوع و تبرید است که همچنان برای سرویس بسیاری از کولرهای گازی، چیلرها، سردخانه‌ها و تجهیزات برودتی قدیمی استفاده می‌شود. این مبرد تک‌جزئی، غیرقابل‌اشتعال و دارای ظرفیت سرمایشی مناسبی است؛ اما به‌دلیل داشتن کلر، به لایه ازن آسیب می‌رساند و تولید و مصرف آن در بسیاری از کشورها محدود یا متوقف شده است. بنابراین R22 بیشتر برای تعمیر و شارژ دستگاه‌های موجود کاربرد دارد و برای تجهیزات جدید انتخاب آینده‌داری محسوب نمی‌شود.

جدول مشخصات فنی گاز R22

فرمول، وزن مولکولی و نقطه جوش R22 در اطلاعات NIOSH درج شده است. داده‌های NIST نیز دمای بحرانی را حدود ۳۶۹٫۲ کلوین و فشار بحرانی را حدود ۴۹٫۸ بار اعلام می‌کنند.

کاربردهای اصلی گاز R22

R22 طی چند دهه یکی از مبردهای رایج در سیستم‌های تهویه مطبوع خانگی، پمپ‌های حرارتی و تجهیزات تبرید تجاری بوده است. امروزه کاربرد اصلی آن، سرویس تجهیزات قدیمی سازگار با همین مبرد است.

مزایای مهم گاز R22

• قدرت سرمایش مناسب: برای سیستم‌های تهویه و تبرید قدیمی عملکرد شناخته‌شده‌ای دارد.

• تک‌جزئی بودن: در زمان نشتی، ترکیب شیمیایی مبرد تغییر نمی‌کند.

• لغزش دمایی صفر: تنظیم سوپرهیت و تحلیل عملکرد سیستم نسبتاً ساده‌تر است.

• کلاس ایمنی A1: سمیت پایین و بدون انتشار شعله در شرایط آزمون استاندارد.

• سازگاری با روغن معدنی: بسیاری از کمپرسورهای قدیمی R22 با روغن معدنی کار می‌کنند.

• مناسب سرویس دستگاه‌های موجود: در صورتی که کمپرسور و مدار سالم باشند، نیازی به تبدیل فوری سیستم نیست.

در برخی کمپرسورهای R22 مانند سری MT دانفوس، روغن معدنی به‌صورت کارخانه‌ای استفاده شده است؛ بااین‌حال نوع روغن باید براساس مدل دقیق کمپرسور انتخاب شود.

محدودیت‌ها و معایب R22

• R22 دارای کلر است و باعث تخریب لایه ازن می‌شود.

• شاخص GWP آن بالا است و نشت آن به محیط اثر گلخانه‌ای قابل‌توجهی دارد.

• تولید و واردات R22 نو در بسیاری از کشورها متوقف یا محدود شده است.

• قیمت و دسترسی به گاز اصل ممکن است با کاهش عرضه تغییر کند.

• استفاده از آن برای طراحی تجهیزات جدید توصیه نمی‌شود.

• R22 نباید بدون بررسی فنی با مبردهای جایگزین مخلوط شود.

• دمای تخلیه کمپرسور در برخی کاربردهای دمای پایین می‌تواند بالا باشد.

• جایگزینی آن ممکن است به تعویض روغن، فیلتر درایر، شیر انبساط یا تنظیمات کنترلی نیاز داشته باشد.

در آمریکا تولید و واردات HCFC-22 از اول ژانویه ۲۰۲۰ متوقف شده و مبرد بازیافتی یا ذخیره‌شده برای سرویس تجهیزات موجود استفاده می‌شود. وضعیت قانونی در هر کشور متفاوت است و باید مقررات محل اجرای پروژه بررسی شود.

تفاوت مهم R22 و R22a

R22a با R22 یکسان نیست. محصولاتی که با نام‌های R22a، 22a یا نام‌های مشابه فروخته می‌شوند، معمولاً ترکیبات هیدروکربنی حاوی مواد قابل‌اشتعال مانند پروپان و بوتان هستند. استفاده از این محصولات در کولر یا سیستمی که برای R22 غیرقابل‌اشتعال طراحی شده، می‌تواند خطر آتش‌سوزی و انفجار ایجاد کند. هنگام خرید باید روی سیلندر عبارت HCFC-22، R22 و فرمول CHClF₂ بررسی شود.

راهنمای انتخاب برای مشتری

R22 انتخاب مناسبی است اگر:

• روی پلاک دستگاه یا کمپرسور عبارت R22 درج شده باشد.

• هدف، تعمیر و شارژ یک دستگاه قدیمی و سالم باشد.

• نشتی سیستم قبل از شارژ به‌طور کامل برطرف شده باشد.

• هزینه تعمیر دستگاه از تعویض کامل آن منطقی‌تر باشد.

• مبرد مورد استفاده خالص، پلمب و دارای اصالت مشخص باشد.

• قوانین محل استفاده، سرویس تجهیزات R22 را مجاز بداند.

R22 انتخاب مناسبی نیست اگر:

• دستگاه برای R410A، R407C، R134a، R32 یا مبرد دیگری طراحی شده باشد.

• قرار باشد یک سیستم جدید طراحی یا خریداری شود.

• کمپرسور فرسوده، مدار دارای نشتی گسترده یا راندمان دستگاه بسیار پایین باشد.

• هدف، جایگزینی مستقیم مبرد بدون بررسی روغن و قطعات سیستم باشد.

• محصول با نام R22a یا ترکیبات هیدروکربنی عرضه شده باشد.

مبردهای جایگزین قابل بررسی

هیچ‌کدام از این مبردها نباید صرفاً با تخلیه R22 و شارژ گاز جدید استفاده شوند. ظرفیت سرمایشی، فشار کاری، روغن کمپرسور، شیر انبساط، دمای تخلیه، قطعات آب‌بندی و دستورالعمل سازنده باید بررسی شود. دانفوس نیز در تبدیل سیستم، سازگاری کمپرسور و روغن، فشار، ظرفیت، دمای تخلیه، لغزش دمایی و تنظیم تجهیزات را از معیارهای اصلی می‌داند.

نکات مهم هنگام خرید R22

نکات ایمنی استفاده

R22 گازی بی‌رنگ و غیرقابل‌اشتعال است، اما انتشار مقدار زیاد آن در فضای بسته می‌تواند اکسیژن محیط را کاهش داده و خطر خفگی ایجاد کند. تماس مبرد مایع با پوست یا چشم نیز می‌تواند باعث سرمازدگی شود. شارژ و بازیابی باید در محیط دارای تهویه مناسب و با استفاده از دستکش، عینک ایمنی و تجهیزات استاندارد انجام شود.

جمع‌بندی انتخاب

گاز R22 برای سرویس کولرهای گازی، چیلرها و تجهیزات برودتی قدیمی که مشخصاً برای این مبرد طراحی شده‌اند، همچنان قابل استفاده است. ظرفیت سرمایشی مناسب، تک‌جزئی بودن، لغزش دمایی صفر و سازگاری با بسیاری از کمپرسورهای قدیمی از مزایای آن هستند.

بااین‌حال، R22 به لایه ازن آسیب می‌رساند و برای خرید دستگاه یا طراحی پروژه جدید انتخاب مناسبی نیست. پیش از شارژ باید نشتی دستگاه، سلامت کمپرسور، نوع روغن، اصالت گاز و صرفه اقتصادی تعمیر بررسی شود. در دستگاه‌های فرسوده یا دارای نشتی مکرر، تبدیل اصولی یا تعویض سیستم معمولاً تصمیم منطقی‌تری نسبت به ادامه شارژ R22 خواهد بود.